c9d9a48c

Alles is beeldvorming

piet.burgering@wxs.nl — Wed, 30 Jun 2021 15:42:16 GMT

Zonder gordel achterin de auto

Laat ik beginnen met te stellen dat ik het gedoe rond de documentaire van Sigrid Kaag wat mij betreft terecht is. Het laat politiek zien van de kant waar het eigenlijk niet over zou moeten gaan. Het laat zien dat het teveel over de vorm gaat het veel te weinig over de inhoud. Dat is niet sterk. Zeker niet als je authentiek leiderschap en nieuwe politieke ideeën wil laten zien. Als je aandacht als campagneleider (of voorlichter) dan gaat naar het wel of niet dragen van een autogordel, heb je blijkbaar weinig focus op de inhoud van de boodschap.

De voorlichter/campagneleider/spindoctor is meer bezig met de angst voor ophef dan het versterken van de boodschap. De beeldvorming krijgt weer meer prioriteit dan de politieke boodschap. Ik zie dat dit bij alle politieke partijen aan de hand is. Zeker ook bij mijn partij (D66). Teveel gladde mannen in consultancy blauwe pakken met bruine schoenen die enorm bezig zijn met vorm en beeldvorming en de inhoud vergeten.

Aan de andere kant zie ik ook hypocrisie. Journalisten die roepen dat Kaaggate een schande is. Terwijl iedereen in Den Haag en daarbuiten weet hoe de symbiose tussen politiek en media werkt. Als er redacties zijn (publiek of commercieel) die beweren dat ze nooit hebben voldaan aan het verzoek van een politicus om aan een talkshowtafel aan te schuiven, maar alleen als meneer of mevrouw Y niet ook aan tafel zit.

Als een journalist wil beweren dat bij een interview met een wethouder nooit ‘de voorlichter er even bij is blijven zitten om mee te luisteren’, dan klopt dat natuurlijk niet. Of hoe vaak zegt een communicatieadviseur dat hij ‘graag wil meedenken over de tekst in de krant’. Of zijn er serieus journalisten die denken dat het lekken van die documenten uit pure dankbaarheid en zonder enige bijbedoeling is.

Datzelfde geldt natuurlijk voor politici van links tot rechts. Beweren ze heus nooit een oneliner te hebben bedacht voor de krant? Vertellen ze nu heus dat een hele fractie hetzelfde ‘woordvoeringslijntje’ ineens spontaan aan het opzeggen is. Iedere politicus weet hoe laat de speech van de politiekleider op het congres moet beginnen om nog ‘mee te kunnen’ in het journaal.

Politiek en media houden elkaar in beeldvormingswurggreep. De nadruk op beeldvorming wordt steeds elke keer weer belangrijker. De gevolgen daarvan zijn ernstig. De angst voor ophef en slechte kritieken maakt dat de nadruk nog meer op controle van de beeldvorming komt te liggen.

Uiteindelijk moet de politiek natuurlijk weer weg van de beeldvorming en terug naar de inhoud. Dan maar een keer een politicus met zweetplekken onder de arm in beeld. Dan maar een keer een aankomend partijleider zonder autogordel in de auto. Geef nou maar ruimte aan wat hij of zij te zeggen heeft, waar hij of zij met dit land naar toe wil. Want daar gaat politiek uiteindelijk over.

Luierrecycling is eigenlijk gewoon … shit

piet.burgering@wxs.nl — Thu, 06 Aug 2020 15:34:56 GMT

Circulair maar niet heus

In afvalland is luierrecycling al een tijdje een graal, een bijna heilige graal. In Nederland willen we minder restafval verbranden en luiers maken ruim 5% uit van het restafval, dus dat is makkelijk scoren. En iedereen uit de afvalbranche weet dan te vertellen dat er ‘vroeger wel verwerking van luiers was, maar dat bedrijf ging failliet’. Nu zijn we dus weer op zoek naar een oplossing voor de luiers.

Maar misschien even bij het begin beginnen. Vroeger gebruikte iedereen katoenen luiers, in films kom je het nog wel tegen. Die witte grote lappen met veiligheidsspelden vast gemaakt die na dienst te hebben gedaan schoongemaakt en gewassen moesten worden om weer opnieuw gebruikt te kunnen worden. Wel duurzaam, maar ook gewoon een vies werkje.

Dat moet de fabrikanten van toilet- en hygiëneproducten niet zijn ontgaan. Bovendien willen jonge ouders alleen maar het beste voor hun kleine prins of prinses, dus het mag ook best wat kosten. En daar kwam de wegwerpluier of, zoals iedereen hem inmiddels kent de ‘Pamper’. Een enorm succesvol product dat werkelijk in gigantische hoeveelheden over de toonbank gaat. Maar al die verkochte luiers gaan, na vol geplast en gepoept te zijn ook allemaal de afvalbak in. Per luier dragend kind gaat er maar liefst 22 Kg per maand (!) aan luiers de container in en daarna de verbrandingsoven.

Met het oog op het circulair maken van onze economie, een betere grondstof efficiëntie is het dus zeker de moeite waard om iets met die luiers te doen. Wat zou er meer voor de hand liggen om de Ladder van Lansink erbij te pakken en aan de slag te gaan met preventie en hergebruik. Een logische stap want het voorkomen van 22 Kg afval per maand gedurende bijna drie jaar per kind, dat scheelt echt een berg afval.

En er zijn ook prima wasbare luiers die in niets meer lijken op de oude katoenen luiers met veiligheidsspelden. Wasbare luiers die makkelijk in gebruik zijn, het kind eerder zindelijk maken, goedkoper zijn en tenslotte veel beter voor het milieu. Er is eigenlijk maar 1 klein probleem; achter deze wasbare luiers zit niet het enorme marketing apparaat van bijvoorbeeld Procter & Gamble, het bedrijf van de Pampers. Misschien net zo belangrijk, we hebben in afvalland onze mond wel vol van de Ladder van Lansink, maar eigenlijk verzinnen we veel liever ‘end of pipe’ oplossingen.

En dus gingen de techneuten aan de slag om de luiers te gaan recyclen. Een duur systeem waarbij met veel druk en hoge temperaturen de superabsorberende kunststofkorrels weer worden omgezet in plastic granulaat. Van dat granulaat kunnen dan weer ‘hoogwaardige’ producten zoals bermpaaltjes worden gemaakt. Tot mijn verbazing staat de hele afvalbranche daarbij te juichen en te klappen.

Maar deze recycling is natuurlijk helemaal niet om te juichen. Eerlijk gezegd laten we onszelf een beetje poep in de ogen smeren. We vergeten als afvalbranche stelselmatig dat preventie en hergebruik de eerste stappen zijn naar een circulaire economie. We gaan als branche (en als politiek) zo diep door de knieën voor producenten en gemaksconsumenten dat we onze echte taak vergeten. Hoog tijd dat ook de afvalbranche gaat zien dat wat je als poep erin stopt er niet als parel uitkomt. Willen we echt een belangrijk onderdeel zijn van de circulaire economie dan zullen we moeten stoppen met die end of pipe techniekjes.

Je hebt niet genoeg aan je eigen gelijk

piet.burgering@wxs.nl — Tue, 14 Jul 2020 17:35:45 GMT

Over Zwarte Piet in Heemskerk

Het moet ongeveer 10 jaar geleden zijn dat ik mij voornam om nooit mee te doen aan de Zwarte Pieten discussie in dit land. Vanaf dag 1 was duidelijk dat het geen discussie zou worden, maar een schreeuwpartij vanuit de loopgraven. En een schreeuwpartij is het geworden en nog wel erger ook. Niet het soort discussie waar ik bij betrokken wil zijn.

Maar eind juni 2020 was het ook voor mij helaas onmogelijk om de Zwarte Pieten discussie te ontwijken. Twee partijen in de raad van Heemskerk dienden een motie in over Zwarte Piet en hoe de gemeente Heemskerk hiermee om zou moeten gaan. De motie riep (onder andere) op om in gesprek te gaan met organisatoren van de Sinterklaas intocht in Heemskerk. Wat volgde was een raadsvergadering die de boeken in kan als een vergadering die ik niet wil terugzien en die ik nooit meer wil meemaken.

Want als de motie vroeg om ‘met elkaar in gesprek te gaan’, dan was de uitwerking bij indieners en bij tegenstanders het volstrekt omgekeerde. Een harde confrontatie, stemverheffing en persoonlijke aanvallen waren het gevolg. Binnen de eigen D66 fractie hadden we afgesproken dat we individueel zouden kiezen of we voor of tegen zouden stemmen.

Net als de landelijke Zwarte Piet discussie was het ook in Heemskerk een geschreeuw vanuit de loopgraven. Geen van beide kampen was geïnteresseerd in de andere partij. Geen van beide kampen had het empathisch vermogen om zich in een ander te verplaatsen. Want, misschien bedoel ik het niet racistisch maar ervaart iemand Zwarte Piet wel als racistisch. Of misschien wil jij dat de kleur van Zwarte Piet onmiddellijk aangepast wordt, maar heeft een ander daar gewoon wat tijd voor nodig om aan te wennen.

En in een debat is het heel simpel, als iedereen alleen maar vasthoudt aan het eigen gelijk zijn er aan het eind alleen maar verliezers. En zo gebeurde het dat een motie die opriep om met elkaar in gesprek te gaan werd verworpen. Dit ondanks dat de gehele D66 fractie voor de motie stemde.

Normaal zou hier het verhaal eindigen. Ware het niet dat op social media de discussie (lees het geschreeuw uit de loopgraven) nog door bleef gaan. Maar, zoals zo vaak in deze ‘discussie’ waren woorden niet genoeg. Op zaterdagochtend 11 juli bleek het Gemeentehuis van Heemskerk beklad met verf en de tekst: ‘Zwarte Piet niet welkom in Heemskerk’ #BLM.

Voorop staat wat mij betreft dat vernieling of geweld je buiten elke discussie plaatst. Ook dit soort bekladding plaatst je buiten elke discussie. Wat mij betreft werd de situatie nog wat erger toen een bestuurslid van de lokale GroenLinks afdeling (zonder zich als zodanig bekend te maken) zei dat ze wel begreep dat het tot dit soort acties kwam “omdat de raad niet in gesprek wilde” en dat dit kwam omdat de coalitie hier tegen had gestemd.

Door deze uitspraak zorgt natuurlijk alleen maar voor meer polarisatie, meer geschreeuw over het eigen gelijk. Want laat het duidelijk zijn, in coalitie en oppositie werd verdeeld gestemd. Als je als partij oproept om het gesprek aan te gaan, moet je dat ook in zelf praktijk brengen.
Laten we in Heemskerk een discussie voeren op inhoud, met respect voor elkaar en, misschien nog wel belangrijk met oog voor elkaars standpunten. Want je hebt niet genoeg aan je eigen gelijk.

Over afval, over communicatie en over dumpingen in tijden van corona

piet.burgering@wxs.nl — Mon, 23 Mar 2020 15:59:53 GMT

meer vragen dan antwoorden

Meestal ben ik meer nieuwsgierig dan boos. Bij mij komen eerder de vragen dan het schuimbekken. Ook in tijden van corona. Maar laat ik beginnen met iets waar ik wel wat van afweet: afval. Dan kom ik vanzelf bij de corona.

Al zo lang als ik in het afval werk en in elke gemeente waar ik met afvalbeleid bezig ben komt het ter sprake: bijplaatsingen en dumpingen. De grote ergernis van iedereen; afvalzakken naast de ondergrondse containers, een hele huisraad zomaar op straat neergegooid. Als eerste oplossing is dan altijd weer de roep om communicatie! Zet het in de lokale krant, hang berichten op in de flat hoe het wel moet, laat het vertellen door de woningbouwcorporatie. En natuurlijk “keihard handhaven!”

Het heeft allemaal niet zo veel effect. Dus huurden de afvalbranche gedragswetenschappers in. Nu hebben we ‘tuintjes’ rond containers, borden met spiedende ogen bij de bekende dumpplekken en nog veel meer soorten ‘nudging’. Soms werkt het heel even. Maar een paar maanden later ligt de rommel weer op straat.

We zijn blijkbaar niet in staat om met, een deel, van de inwoners zo te communiceren dat het gewenste doel bereikt wordt. Echt heel bijzonder is het gewenste doel nou ook weer niet, iedereen zal het begrijpen, gewoon een schone straat, een schone buurt.

Aan dit blijkbaar/schijnbaar onoplosbare probleem moest ik denken toen ik hoorde hoe vreselijk druk het was op de stranden, in de bossen en de doe-het-zelf zaken en bij de milieustraten het afgelopen weekend. Om de coronacrisis beheersbaar te maken waren ingrijpende maatregelen afgekondigd. Horeca dicht, scholen dicht, thuiswerken, zoveel mogelijk thuisblijven en: 1,5 meter afstand houden! Dat geheel was gepaard gegaan met een spervuur aan communicatie. Een ‘campagne’ waarvoor de premier en zelfs de Koning werden ingezet. Het was onmogelijk dat de boodschap je ontgaan zou zijn. En ook hier is het gewenste doel glashelder: samen tegen het coronavirus.

En dan wordt het weekend en zonnig en gaat iedereen toch op pad. Het wordt zo druk dat de stranden moeten worden afgezet en er een oproep is om “uit de bossen weg te gaan”. Op social media gaan foto’s rond van volle bootcamplessen en drukbezochte parken. En net als bij afvaldumpingen staan ook de social media vol met boze reacties. Net zo hard als de ‘dumpers’ moeten worden gestraft moeten volgens velen ook deze ‘coronazondaars’ worden aangepakt.

Maar, zoals ik zei, ik ben eerder nieuwsgierig dan boos. Dus ik ben oprecht gefascineerd door het feit dat twee volkomen logische, heldere en begrijpelijke boodschappen, niet dumpen en houd 1,5 meter afstand, niet het gewenste resultaat hebben. Hoe kan het dat we dit soort boodschappen niet voldoende over het voetlicht krijgen, waarom lappen zoveel mensen het gewenste gedrag zo nadrukkelijk aan hun laars. Welke boodschap moeten we vertellen om wel effect te hebben? Moet de boodschap anders geformuleerd?

Zo zijn er dus weer meer vragen dan antwoorden. En ik zou het leuk vinden om daar eens met jullie van gedachten over te wisselen. Gewoon om eens te kijken of we dichter bij oplossingen kunnen komen. En omdat we de komende weken nog wel binnen zitten hebben we er misschien wel tijd voor.

Over 85 miljoen koffiebekertjes en de circulaire economie

Tue, 11 Feb 2020 13:53:29 GMT

It's not easy being green

Niemand heeft ooit gezegd dat het makkelijk zou worden, de overgang van een lineaire naar een circulaire economie. Want, laten we eerlijk zijn, de lineaire economie is gewoon super makkelijk. Iemand moet de grondstoffen winnen (maakt mij niet uit hoe ze dat doen), iemand moet een product maken (maakt mij niet uit hoe ze dat doen), iemand moet het product transporteren (maakt mij niet uit hoe ze dat doen), iemand moet het product verkopen (maakt mij niets uit, als het maar goedkoop is). Dan wil ik het product gebruiken en het afval moet ik kwijt (maakt mij niet uit hoe ze het komen halen als het maar geen moeite kost) en het afval moet verwerkt (maakt mij niet uit hoe ze dat doen, de fik erin klinkt als een plan).

De lineaire economie is dus vooral ‘gooi het probleem over de schutting’. De circulaire economie stelt veel meer eisen aan de samenwerking binnen de hele keten. Omdat de uiteinden van de keten met elkaar verbonden moeten zijn kan het probleem niet meer zomaar over de schutting worden gegooid. Het oude product is immers de grondstof voor het weer nieuw te maken product. Bij het ontwerp van het product moet dus al worden nagedacht over alle volgende stappen in de keten.

Er zijn steeds meer producenten die circulaire principes willen toepassen op de producten die ze maken. Kijk bijvoorbeeld eens naar de koffiebekertjes voor op kantoor. Steeds meer van deze bekertjes zijn ‘biobased’ of ‘composteerbaar’. In de media bleek deze week dat wat circulair lijkt dat lang niet altijd circulair is. In een uitzending van De Monitor bleken 85 miljoen bekertjes niet gerecycled te worden tot toiletpapier. Of de ‘composteerbare’ frietbakjes die gewoon in de afvaloven worden verbrand. Met dat soort publiciteit zakt de moed je in de circulaire schoenen.

Natuurlijk kun je boos worden op de marketeers die een groen logo misbruiken om extra geld te verdienen. Maar laten we ook eens kijken wat er is te verbeteren. Wat vooral opvalt is dat de producten geen rekening houden met de rest van de keten. De koffiebekertjes van de Rijksoverheid blijken te vuil te zijn om te recyclen. De gebruikers proppen de bekertjes vol met klokhuizen en etensresten, suikerzakjes en roerstokjes waardoor recycling niet meer mogelijk is.

De ‘composteerbare’ frietbakjes blijken veel langer nodig te hebben om te composteren dan het GFT wat bij u en bij mij uit huis komt. Het frietbakje moet dus toch gewoon bij het restafval.

Dus zou je heel boos kunnen worden, op de marketeers die aan greenwashing doen, op verkopers van frietbakjes met valse beloften, op afvalinzamelaars die vervuilde bekertjes niet laten recyclen maar wegmoffelen in de afvalverbrandingsoven. Maar misschien is het beter om lessen te trekken. Bijvoorbeeld de les dat in een circulaire economie al bij het ontwerpen en maken van een product naar de hele keten gekeken moet worden. Hoe gaan gebruikers om met een product, wat zijn de eisen bij verwerking.

Kortom, voor succesvolle circulaire producten moet de hele keten van ontwerpers, producenten, inzamelaars en verwerkers met elkaar om de tafel. Dat komt goed uit, want we zijn ook samen verantwoordelijk voor deze planeet.

#DeMonitor #afval #CE

Tien jaar het gekwetter van het vogeltje

piet.burgering@wxs.nl — Sun, 08 Dec 2019 15:04:29 GMT

#Twitter #ophef

Het grote voordeel en het grote nadeel van social media is dat ze alles voor je onthouden. Zo wist Twitter mij afgelopen november te vertellen dat ik al 10 jaar mee kwetter in hun tijdlijn. In alle eerlijkheid raakte ik destijds al snel gehecht aan het maken (relevante) taalhandigheden in, toen nog, 140 karakters.

Het leek me al snel handig om te twitteren tijdens de verkiezingscampagnes waar ik bij betrokken was. En ik kon mijn taalgevoel lekker aanscherpen, want met 140 tekens moet je goed nadenken over je tekst. De eerste jaren maakte ik elke vrijdag rond borreltijd een #VRIJMIBO tweet. Daarmee opende ik het weekend en een biertje. Na een aantal jaren ben ik daar mee gestopt. Alhoewel ik al die jaren gemiddeld 4 tweets per dag verstuur dachten sommigen dat ik alleen maar vrijdagmiddagborrel tweets plaatste.

Sowieso was het na een aantal jaren nodig om mijn naïviteit op twitter te laten varen. Was het eerst een medium waar vaak een knipoog de boventoon voerde, later werd het de plek bij uitstek om te polariseren. Groepen twitteraars besteden de hele dag om elkaar te beloeren. Stond er ergens een komma te extreem links, was dat uitroepteken niet extreem rechts. Eén foto van Zwarte Piet (roetveeg of juist niet) en je tijdlijn was weer dagenlang op tilt.

Elke dag Twitterdag heeft nu #ophef nodig. Al is de ophef vaak nog voorspelbaarder dan een kerstdiner met teveel drank bij een gebrouilleerde familie. Niet voor niets maakte Marcel Steeman al een handige #ophefkalender. Dan weet je al ongeveer wat je die dag te wachten staat.

In alle eerlijkheid valt het geloer en geschreeuw naar elkaar mij moeilijk. Van nature ben ik meer van het relativeren dan van het schuimbekken. En dat is best lastig op een medium waar de (politieke) loopgraven dieper worden en het geschut waarmee opponenten elkaar bestoken zwaarder. Er is in die 10 jaar veel meer negativisme gekomen op deze toch zo leuke plek.

Natuurlijk heb ik ook verder gekeken, maar Facebook is mij toch echt te suf en ik ben gewoon niet aantrekkelijk genoeg om elke dag een foto van mijzelf op Instagram te posten. En de beperking van die 280 tekens is gewoon ook heel leuk. Bovendien ontdekte ik een tijd geleden dat er Twitteraccounts zijn die zich helemaal wijden aan (Zee)Otters.

Op naar de volgende 10 jaar.

Een Halalstrand als een stuk rood vlees

piet.burgering@wxs.nl — Fri, 19 Apr 2019 13:55:05 GMT

#ophef

Ophef is misschien wel het verdienmodel van de social media. Maar ophef is zeker het verdienmodel van een aantal politieke partijen. Het zijn de politieke partijen aan de buitenkant van het spectrum. Voor hen is er geen eer te behalen aan goed doortimmerde plannen, ze hebben snel en veel aandacht nodig, telkens weer.

Of het nu gaat om de PVV met de kopvoddentax, DENK die invloed wil op de omroepen, Forum voor Democratie met z'n homeopathische verdunning, het gaat om aandacht. Veel aandacht en veel ophef. En al die aandacht en ophef is weer belangrijk voor de eigen achterban.

Neem bijvoorbeeld Arnaud van Doorn van de Partij van de Eenheid, hij wil een Halalstrand in Den Haag. Hij schrijft: “Niet alleen moslims, maar ook vele andere inwoners voelen zich onprettig bij het aanzien van zeer schaars geklede en niet zelden onesthetisch vormgegeven strandgangers” en daarom wil hij zo'n apart strand. Zoiets pakt De Telegraaf natuurlijk met graagte op, waarna iedereen op Twitter kan leeglopen.

De reacties zijn allemaal maximaal voorspelbaar. Eindeloze varianten op 'ga maar in je eigen land naar het strand', 'ik wil een haramstrand' en natuurlijk 'ze zouden juist de hoofddoeken moeten verbieden'. De tegenstanders van Van Doorn worden gesterkt in hun eigen mening: 'zie je wel ze willen onze cultuur overnemen'. De aanhangers van Van Doorn roepen na al het gescheld: 'zie je wel we worden gediscrimineerd'.

Met politiek heeft het niets te maken. Doorgaans nemen deze partijen niet eens de moeite hun plan om te zetten in een motie of een voorstel. Het gaat om de ophef. Als je aan je achterban geen resultaten kunt laten zien, dan zul je het moeten doen met ophef. En dan weer snel door naar de volgende ophef, vast ook weer van een partij die verder niets zal bereiken dan het uitvergroten van tegenstellingen en het provoceren van 'de anderen'.

Ook in Zweden is afval verbranden niet duurzaam

Tue, 22 Jan 2019 12:01:57 GMT

In Nederland is de discussie over het beprijzen van CO2 in volle gang. Het programma Nieuwsuur besteedde er op 21 januari 2019 aandacht aan met voorbeelden uit Zweden. Omdat in Zweden een stevige belasting op CO2 is, gaat het afval de oven in en wordt daar warmte en elektriciteit van gemaakt. Op die manier zou er geen fossiele brandstof gebruikt hoeven te worden. Wat is er dan mooier dan een medewerker van zo’n Zweedse afvaloven die op camera zegt: “voor mij ruikt afval naar geld”.

Klink allemaal prachtig natuurlijk. Al is mijn eerste vraag wel, waarom is Nieuwsuur hiervoor helemaal naar Zweden gevlogen? Nederland heeft letterlijk een overvloed aan afvalenergie centrales. Vrijwel allemaal afvalverbrandingsovens die en elektriciteit leveren en warm water voor een warmtenet. Gewoon in Amsterdam, Alkmaar, Dordrecht, Hengelo, Harlingen om er maar eens een paar te noemen. Genoeg om al het Nederlandse afval te verbranden … en meer.

Duurzaamheid is meer dan CO2 verminderen. Duurzaamheid gaat zeker ook over het zorgvuldig gebruik van grondstoffen. Duurzaamheid gaat over afval voorkomen, over producthergebruik en over materiaalhergebruik. Duurzaamheid gaat zeker niet over het verbranden van afval, want Thomas Rau zei het al: “afvalovens zijn grondstoffencrematoria”.

Met hele kleine stapjes worden we in Nederland steeds beter in het verminderen van afval dat naar de oven gaat. We hebben zoveel ovens en zo weinig afval dat we afval importeren uit Groot Brittannië en andere landen. Dat moet wel, want onze afvalovens zijn inmiddels hongerige monsters geworden die gevoed moeten worden met afval, anders komen bedrijven en woonwijken zonder warmte en zonder stroom.

Eigenlijk toont de reportage van Nieuwsuur aan dat een duurzame keuze meer is dan een ‘quick fix’. En vooral dat door het woord duurzaam overal op te plakken we onszelf meer en meer voor de gek gaan houden. Een duurzame transitie moet gaan over circulair gebruik van grondstoffen en over vermindering van CO2. Het goede nieuws is, die twee kunnen prima hand-in-hand gaan.

22 januari 2019

Boyan Slat een vuilnisman op zee

Sun, 09 Sep 2018 12:29:45 GMT

Alle media hebben aandacht voor The Ocean Cleanup van Boyan Slat. Want nu gaat zijn vinding op ware grote te water. Iedere krant, elk journaal en elke website weet te vertellen over de geniale Nederlandse jongen uit Delft die zes jaar lang naar dit moment heeft toegewerkt. Het gaat over de 'plasicvanger' de 'opkuis van de oceaan' en één artikel heeft het er zelfs over dat: “een plasticvrije oceaan is aanstaande”. Zeker dat laatste lijkt me nogal overdreven, want volgens mij is Boyan Slat gewoon een vuilnisman op zee.

Nou is er echt helemaal niets mis met vuilnismannen. Het is zeer respectabel werk, zwaar, soms vies. En ik kan vertellen dat het werk van de vuilnismannen (en vrouwen) in de oude vestigingsplaats van The Ocean Cleanup, Delft, ook nog eens erg uitdagend is. Smalle grachtjes, kleine bruggetjes en heel veel ander verkeer. Maar misschien het belangrijkste en ondankbaarst is wel, het werk van een vuilnisman is nooit af; volgende week, zelfde tijd is hij er weer.

Want in tegenstelling tot wat iedereen denkt, heeft een vuilnisman helemaal niet zo veel met duurzaamheid of circulaire economie te maken. De vuilnisman komt gewoon elke week de rommel die wij als boodschappen het huis inhalen weer ophalen als afval. En tenzij we iets veranderen aan de productie, verpakking en consumptie van al die goederen, zal de vuilnisman gewoon elke week diezelfde container komen legen, met evenveel afval. Natuurlijk zijn er technische vernieuwingen, we hebben zijladers, ondergrondse containers en een beetje nascheiding. Maar de hoeveelheid afval die we maken blijft hetzelfde. Het heeft niets met een circulaire economie te maken.

The Ocean Cleanup is ook geen oplossing voor het plastic probleem in onze oceanen. Ik heb geen verstand van de techniek, dus van die discussie blijf ik af. Maar wat ik wel weet is dat er nog steeds veel meer plastic in de oceaan terecht komt dan dat de Cleanup in de verste verte maar kan opruimen. Door de blije reacties op het starten van The Ocean Cleanup lijkt het of we nu van een enorm probleem verlost zijn. Maar wij zijn nog steeds het probleem. We gebruiken nog steeds krankzinnige hoeveelheden éénmalig plastic. En dat blijft ook gewoon in de oceaan terecht komen. Een beter voorbeeld van 'dweilen met de kraan open' kun je niet bedenken.

En natuurlijk zijn er wel manieren om de verdere vervuiling van de oceanen te voorkomen. Grondstoffen moeten waarde krijgen en houden zodat we de producten niet na één keer gebruiken weggooien. We moeten af van het massaal gebruik van éénmalig plastic. Bijvoorbeeld statiegeld op plastic flesjes kan daarbij helpen. En we moeten ons bewust worden dan onze straten, pleinen, sloten, rivieren en oceanen geen open riool zijn. Want zolang we dat niet doen is The Ocean Cleanup gewoon een afvalinzamelbedrijf en Boyan Slat een vuilnisman die wekelijks onze nieuwe rommel komt ophalen.

9 september 2018

Dividendbelasting, want er is niet zo iets als een gratis lunch

Thu, 23 Aug 2018 10:59:02 GMT

Laat ik beginnen met een wagenwijde open deur nog een keer in te trappen: het is belangrijk dat Nederland een goed vestigingsklimaat voor bedrijven heeft. We zijn een klein land met een grote handelsoriëntatie. We leven van bedrijven die hun zaken vanuit en via Nederland willen doen. Dit maakt ons tot een welvarend land.

Een goed vestigingsklimaat voor bedrijven heeft heel veel aspecten. Een goede logistieke infrastructuur is natuurlijk belangrijk. Er moeten goede wegen en havens zijn, maar tegenwoordig hoort snel internet eveneens tot de belangrijke infrastructuur. Er moeten goede scholen en universiteiten zijn, want er is goed personeel op alle niveaus nodig. Dat personeel moet ook goed opgeleid kunnen blijven.

Voor een goed vestigingsklimaat moet er ook goede zorg zijn, welk bedrijf kan er zonder gezonde werknemers? Er moet ook een goede culturele en recreatieve infrastructuur zijn. Het leven is niet ‘all work and no play’. Kortom, voor een goed vestigingsklimaat moet flink geïnvesteerd worden. Dat is niet erg, dat hebben we er met zijn allen voor over, tenslotte is onze welvaart erbij gediend.

Maar die forse investeringen in een goed vestigingsklimaat moeten wel betaald worden. Want voor bijvoorbeeld een goede infrastructuur is geld nodig. Wegen moeten worden onderhouden, de nieuwste digitale technieken moeten worden aangelegd. Daarom betalen we daar allemaal aan mee, we betalen belasting. Soms met forse tegenzin, maar we betalen allemaal belasting.

Daarom is het niet te verteren dat bedrijven die het meest profiteren van een goed vestigingsklimaat niet mee willen betalen aan de investeringen die daarvoor nodig zijn. Bedrijven die optimaal profiteren van onze infrastructuur en ons onderwijs doen er alles aan om niet bij te dragen. Door ‘taxs rulings’ minimaliseren ze hun vennootschapsbelasting. Ze pleiten steevast voor lage lonen, dus via de werknemers komt beperkt loonbelasting binnen. En tot slot willen deze bedrijven nu ook geen dividendbelasting betalen (“want anders gaan we weg”).

Natuurlijk wil eigenlijk iedereen wel voor een dubbeltje op de eerste rang, voor de prijs van een Fiat Panda in een Rolls Roys rijden. Maar ook grote internationale bedrijven begrijpen dat voor een goed vestigingsklimaat geïnvesteerd moet worden. Dat moeten we met z’n allen opbrengen, daar moet iedereen een bijdrage aan leveren. Dat heet belasting, bijvoorbeeld dividendbelasting.

23 augustus 2018

Het mooiste afval is afval dat er niet is

Sun, 29 Apr 2018 22:00:00 GMT

Volgens LinkedIn werk ik nu bijna 15 jaar in de afvalbranche. En met de hand op mijn hart kan ik vertellen dat ik me nog steeds elke dag als een kind in een snoepwinkel voel. Natuurlijk door de verschillende functies en opdrachtgevers, maar vooral omdat het een branche is die elke dag in beweging is.

In het begin van mijn ‘afval carrière’ was de branche nog goed gevuld met mannen die in elke gesprek wel wisten te vertellen dat ze veel verstand van techniek hadden (“tja, je blijft toch een werktuigbouwkundige”, hoorde je toen nog dagelijks). Van container tot vuilniswagen, van overslagstation tot scheidingsinstallatie, de afvalbranche staat bol van de techniek. Maar het is nog maar zeer de vraag of al die techniek zorgt voor minder afval. Of belangrijker, voor meer hergebruik van grondstoffen.

De branche begint gelukkig ook te begrijpen dat afvalscheiding gaat over het gedrag van mensen. Je kunt vuilniswagens hebben vol techniek, uiteindelijk is het de inwoner die het afval gescheiden moet aanleveren. Communicatie als onderdeel van gedragsverandering neemt, tot mijn grote plezier, een steeds prominentere plaats in. Als afvalbranche beginnen we eindelijk te beseffen dat afval bij mensen thuis begint en niet pas bij de ondergrondse container op straat.

Het aller liefste zou ik willen dat we nog wat verder kijken dat het huis waar afval ontstaat. Laten we kijken naar de winkel, of nog liever naar de fabriek waar al dat afval gemaakt wordt. Want heel veel afval wordt niet pas in huis gemaakt, maar al bij het ontwerpen, bij het maken of bij het verpakken van het product. Letterlijk bergen afval gaan de fabriek en de winkel uit vermomd als product of als verpakking. De consument kan vaak niet veel meer doen dan het na afloop aan de goede zorgen van de afvalbranche toe vertrouwen.

Nou is het voor consumenten ook niet makkelijk om al dat afval te vermijden. De boodschappenkar van de supermarkt is nu eenmaal snel gevuld met producten in alle soorten en maten verpakking die snel weer afval zijn. Op één onderdeel heb je als consument wel zelf veel invloed: je voedselverspilling. Je kunt als consument al snel 40 tot 50 kg per jaar uit je container redden. Goed voor het milieu en goed voor je eigen portemonnee. Om werk te maken van het voorkomen van voedselverspilling maak ik samen met een collega daarover een leuke vlogserie.

Bijna 15 jaar werken in de afvalbranche is prachtig, maar het mooiste afval is toch afval dat er niet is!

30 april 2018

Stop eens met die 'zakencolleges' en 'raadsbrede akkoorden'

Mon, 02 Apr 2018 10:55:36 GMT

Ga eens aan politiek doen!

De verkiezingen voor de gemeenteraad zijn weer geweest. De stemmen geteld, de installatieraad is geweest. Dus nu kan het echte werk beginnen. En als je de media mag geloven is uit de stembus een nieuw monster te voorschijn gekomen: versnippering. De steden en dorpen van Nederland zouden onbestuurbaar worden door het grote aantal partijen dat één of meer zetels heeft gekregen in de verschillende gemeenteraden.

Nu is het een tendens die al wat langer aan de gang is, dus zijn ook allerlei 'oplossingen' bedacht. Al wat een tijdje bestaat er in sommige gemeenten het raadsbrede akkoord. Geen collegeakkoord, maar de hele raad maakt een programma. Het college (vaak nog wel bestaande uit 'politieke' wethouders) mag er mee aan de slag. Het lijkt de besluitvaardigheid van de raad niet ten goede te komen. Wethouders kijken elke raadsvergadering weer als schichtige herten naar elke onverwachte beweging van de raad. Ze worden immers niet meer door een coalitie gesteund.

Met de 'oprukkende' versnippering komt er nu zelfs nog een zwaardere variant: het 'zakencollege'. In Zwijndrecht heeft men het als volgt bedacht. Na het vaststellen van het raadsprogramma dienen de fractievoorzitters als sollicitatiecommissie voor de wethouders van het college. Iedereen mag solliciteren, ongeacht politieke kleur of voorkeur of woonplaats. In Zwijndrecht willen ze 'deskundige' wethouders hebben.

Volgens mij hebben ze in Zwijndrecht een nogal ingewikkelde manier gevonden om een extra laag ambtenaren te werven. Want dat is wat deze wethouders natuurlijk zullen zijn: ambtenaren. Uitvoerders van een raadsprogramma en aangesteld door de hele raad, dus knappe jongen die ze uit het pluche krijgt.

De trend om over te gaan op raadsbrede akkoorden en zakencolleges gaat voorbij aan één belangrijk aspect. De gemeenteraad is een politiek orgaan. Er worden politieke afwegingen gemaakt, maar misschien wel het aller belangrijkste er worden keuzes gemaakt, politieke keuzes. Dat moeten we niet uit de weg willen gaan. De trend om de politiek uit de raad te halen is gevaarlijk. Want terecht zullen kiezers niet meer komen opdagen bij verkiezingen (die gaan immers niet meer over politiek).

Minstens zo gevaarlijk is de suggestie dat door deskundige wethouders op een objectieve manier goed bestuurd kan worden. Alsof het gaat om objectieve in plaats van normatieve keuzes. Wethouders die voortdurend wegkomen met: “geloof mij maar, ik ben de deskundige” en de raad maar braaf knikken en voor stemmen.

Wat mij betreft krijgen we niet minder maar juist meer politiek in de raad. Laat zien waar je voor staat. Laat zien welke keuzes je maakt. Ga met open vizier de discussie met anderen in de raad aan en met de inwoners van de gemeente aan. Maar durf te kiezen. En durf ook de consequenties van je keuzes onder ogen te zien. Dan doe je recht aan aan je status als gekozen volksvertegenwoordiger.

2 april 2018

Maak Nederland Schoon met statiegeld

Sun, 03 Sep 2017 10:53:25 GMT

Deze week verscheen een rapport door CE uit Delft waarin de effecten op het zwerfafval bij de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes staat beschreven. Het is een genuanceerd rapport geworden waarbij zelfs met inachtneming van voorzichtigheid geconstateerd wordt dat statiegeld een positieve invloed heeft op de vermindering van zwerfafval. Daarmee is het rapport een ondersteuning van eerdere conclusies; statiegeld op kleine flesjes en blikjes is een goed middel tegen zwerfafval.

Lobby
Twee organisaties sprongen er uit met hun negatieve reacties op dit rapport. De levensmiddelen handel (zeg maar de supermarkten) CBL en de organisatie Nederland Schoon. Voor wie denkt dat Nederland Schoon een frisse leuke groene organisatie is … dat is dus niet zo. Nederland Schoon is de lobby organisatie van drank en levensmiddelen producenten en retailers (supermarkten). De organisatie is, al sinds de oprichting, fel gekant tegen statiegeld.

Nederland Schoon maakt bij haar kritiek gebruik van Les 1 uit het Handboek lobbyen voor beginners: 'zaai twijfel'. Ze komen dan met zinnen als: 'te weinig objectieve informatie bekend'. Twijfel zaaien is jarenlang het belangrijkste middel geweest van de tabakslobby (“je kunt er 90 mee worden”). Ook de fossiele brandstof lobby is er een meester in (“geen keihard verband tussen fossiele brandstof en opwarming van de aarde). Twijfel zaaien is een standaard methode om besluitvorming te beïnvloeden en te vertragen. De anti- statiegeld lobby gebruikt deze methode dus ook graag.

Circulaire economie
Eigenlijk zou je iets anders verwachten van de producenten en verkopers van kleine flesjes en blikjes. Want, de circulaire economie wordt, in woord, inmiddels door vele beleden. Ook de organisaties en bedrijven achter Nederland Schoon hebben de mond vol over de circulaire economie. Maar pak de definitie van de circulaire economie:

De circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. Anders dan in het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd.

Er is letterlijk niets dat beter in het systeem van de circulaire economie past dan statiegeld. Nergens is immers beter zichtbaar dat een product ook waarde heeft in de afvalfase dan bij statiegeld. En nergens wordt de grondstof cirkel zo goed gesloten als bij statiegeld. Maar blijkbaar geven de organisaties en bedrijven achter Nederland Schoon de circulaire economie de betekenis dat: 'de volgende in de cirkel de problemen maar moet oplossen'.

Het kenmerk van de circulaire economie is dat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid is voor grondstof en producten in elke fase. Van ontwerp tot productie, van transport tot verkoop en van consumptie tot afdanken, de fasen hebben met elkaar te maken en grijpen in elkaar in. Het botweg afwijzen van die verantwoordelijkheid (laat de ander de rommel maar opruimen) heeft hierin geen pas. Terwijl statiegeld juist helder maakt dat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.

Wat mij betreft moeten we in Nederland snel serieus werk gaan maken van de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes. Het is een goed middel tegen zwerfafval en het is een prima stap in het meer circulair maken van de economie.

3 september 2017

De 4 way Stop

Thu, 10 Aug 2017 22:00:00 GMT

Als je wel eens met de auto in de VS of Canada onderweg bent geweest dan ken je het fenomeen '4 way stop' (of all way stop). Het komt er simpelweg op neer dat je altijd bij deze kruising moet stoppen en dat vervolgens iedereen in volgorde van aankomst mag oversteken. Kom je tegelijk aan, dan heeft rechts voorrang. Kom je tegelijk aan en wil één van de voertuigen afslaan, dan heeft rechtdoor voorrang.

Het lijkt voor een Europese automobilist allemaal nodeloos ingewikkeld. En, ik kan niet ontkennen dat ik er zelf behoorlijk moeite mee heb. Probeer op een vol kruispunt maar eens te onthouden in welke volgorde de auto's aankwamen en wie er dus als eerste mag doorrijden. Mijn botte Hollandse neiging is om gewoon maar gas te geven met een 'sorry ik ben toerist' blik.

De kracht van de '4 way stop' is, behalve het dwingen tot stoppen en dus het verlagen van de snelheid, ook de noodzaak tot interactie tussen de verkeersgebruikers. Je kunt immers niet veilig 'oversteken' zonder goed te situatie te observeren en de bedoeling van de overige kruispunt gebruikers te kennen.

In Nederland zien we in vergelijkbare situaties juist af van interactie tussen weggebruikers. We bouwen een rotonde (of nog liever een turborotonde), waarbij het maar minimaal nodig is om rekening te houden met de andere weggebruiker. Een tweede optie met nog minder interactie is het stoplicht, we laten een machine de regels bepalen.

Het gaat me natuurlijk niet om de verkeerskundige aspecten (daar heb ik geen verstand van), het gaat mij wel om de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Hoe maak je keuzes, in welke mate betrek je daar je medeweggebruiker bij. In hoeverre kies je voor je eigen seconde tijdswinst of hou je rekening met een ander.

Een ander voorbeeld kwam langs hier in Canada. Op de linkerbaan van een snelweg had een ongeluk plaatsgevonden. Er stond één politiewagen met zwaailicht en de weggebruikers gingen van de linker naar de rechterbaan. Één politiewagen, geen vrachtwagen met pijl van Rijkswaterstaat, geen pijlen boven de weg, geen rood kruis boven de weg (en al helemaal geen bord dat een rood kruis ook echt wil zeggen 'verboden'), gewoon één politiewagen.

Dat zegt veel over de mentaliteit van de Canadese weggebruiker. Volgens mij is het niet zozeer een kwestie van 'keihard handhaven', daarvoor zie je simpelweg te weinig politie. Het maakt deel uit van de manier waarop men in Canada met elkaar omgaat. Vriendelijk, hoffelijk en behulpzaam. Je ziet hier steeds het bewijs dat vriendelijke mensen sterke communities bouwen, waar omgaan met elkaar belangrijk is.

11 augustus 2017

Over zakken, over plastic, over afval, maar vooral over geld

Sat, 08 Jul 2017 22:00:00 GMT

In de afvalbranche zijn we de afgelopen tijd druk bezig geweest met een verhaal van het NOS Journaal. Bijna al het ingezamelde plastic zou alsnog de oven in gaan. 'Dat afval scheiden is alleen maar duur en overbodig' is nog de sympathiekste reactie die ik daarna hoorde. In de 1,5 minuut die de NOS er aan besteed heeft ging nogal wat nuance verloren. Vandaar een een poging tot uitleg.

Producenten verantwoordelijkheid
In Nederland zijn degene die plastic verpakkingen op de markt brengen mede verantwoordelijk voor het 'afvalbeheer' van deze producten. En toch worden in ons land deze producten ingezameld door de gemeenten. In plaats van de producenten ook daadwerkelijk verantwoordelijk te laten zijn, wilden de gemeenten dit blijven doen. Dit uit angst om grip op de hele afvalketen te verliezen en uiteindelijk deze taak helemaal kwijt te raken.

Het bedrijfsleven bleek nogal wat beter in onderhandelen dan de gemeenten. Er is nu de rare situatie dat er producentenverantwoordelijkheid is, maar dat dit voor rekening en risico van de gemeenten gaat. De producenten hebben letterlijk de gemeenten aan een gouden koord.

Succesvolle plastic inzameling
De inzameling van plastic (en ander verpakkingsmateriaal) is in Nederland behoorlijk succesvol. En steeds succesvoller. Eigenlijk zint dat de producenten niet. Dit heeft een aantal redenen. Ten eerste moeten de producenten de ingezamelde tonnen plastic vergoeden. Door de succesvolle inzameling begint dit aardig in de papieren te lopen. Daarbij komt dat er nog niet voldoende afzet is voor het gerecyclede plastic. Er worden nog niet voldoende nieuwe dingen gemaakt van oud plastic. Dat komt ook omdat de olieprijs laag is. Er geen behoefte aan recycling, nieuw plastic maken is spotgoedkoop.

Voor de organisatie van producenten is er dus genoeg reden de inzameling van plasticafval af te remmen. Dan komt een verhaal over het 'afkeuren van hele ladingen' en het 'verbranden van al dat plastic omdat er zwarte zakken inzitten' prachtig van pas. De NOS gaat moeiteloos mee in het frame van de producenten en laat bergen plastic en zwarte zakken zien.

De producenten van plastic zien liever dat u het plastic afval in een doorzichtige plastic zak doet, die kan uw gemeente tegen betaling aanschaffen … bij de plastic producenten. Een plastic sigaar uit eigen doos.

Het bovenstaande lijk een nogal treurigmakend verhaal. Het heeft niets met afvalscheiding, recycling of de circulaire economie te maken. Er zijn vooral financiële belangen in het spel. Twee groepen mogen daarvoor opdraaien, de consumenten (als ze de producten kopen) en de burgers (als ze de gemeentelijke afvalstoffenheffing betalen). En het 'grappige' is, het lijken twee groepen, maar het het gaat om jouw en om mij, die twee groepen zijn we zelf. Want wij betalen die twee keer voor dat plastic.

Consumentenverantwoordelijkheid
Maar gelukkig kunnen wij er dan ook iets aan doen. Want de oplossing ligt dus niet in moeilijk doen over wie er moet betalen voor afvalscheiding, de oplossing zit in onze portemonnee. Want als consument kunnen we immers zelf bepalen wat we kopen, of we wel die bergen plastic willen kopen. Als we morgen stoppen met het kopen van water in flesjes en kraanwater gaan drinken, dan is het probleem snel kleiner. Als we duidelijk maken aan winkels en producenten dat we niet van die idiote hoeveelheden plastic verpakkingen willen dan is dat gezeur over die zwarte zakken snel voorbij. Als wij producten gaan kopen van gerecycled plastic, dan komt daar ook een markt voor.

Als consumenten kunnen we dat, want we hebben iets dat producenten, winkels en gemeenten willen hebben, we hebben een portemonnee! Daarmee kunnen we zelf kiezen waar we ons geld willen uitgeven. Een portemonnee waarmee we kunnen zorgen dat er producten worden gemaakt die goed gebruikt, hergebruikt en gerecycled kunnen worden. Dat is onze consumentenverantwoordelijkheid!

9 juli 2017

Ik ben raadslid, geen stemkastje

Sat, 24 Jun 2017 22:00:00 GMT

Minder dan een jaar voor de Gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 is het goed de balans op te maken over de afgelopen jaren in de raad. Tenslotte moet ik besluiten of ik weer verkiesbaar op de D66 lijst wil staan bij de volgende verkiezingen. Zoals elke raadsperiode is ook deze weer veelbewogen. Ik loop het voor mijzelf even langs.

Heemskerk is niet een gemeente (en gemeenschap) waar vernieuwing en verandering in het bloed zit. Dat is merkbaar in de lokale politiek. Het uitstellen van besluitvorming is eerder regel dan uitzondering. Dan knopen we liefst nog twee of drie problemen aan elkaar zodat we eindeloos moeten praten om tot een beslissing te komen. Dan nog zou een groot deel van de raad het liefst als besluit zien “we laten alles zoals het is”. Dat is best lastig als je de mogelijkheden van verandering ziet en als je vooruit wil; maar soms moet je tevreden zijn met 'babystapjes zijn ook stapjes'.

Een tweede kenmerk van de Heemskerkse politiek is de buigzaamheid. Ik ga een geheimpje verklappen: iemand die een brief stuurt aan de raad van Heemskerk of die er komt inspreken krijgt al bijna automatisch gelijk. Nogal wat raadsleden vergeten hun eigen standpunt als er een inspreker is. De geluiden uit 'het dorp' zijn belangrijker dan hun eigen idee.

Soms gaat het zelfs een stukje verder. Op Facebook beet iemand me in een discussie toe dat ik zijn mening wel moest overnemen, want ik ben immers 'volksvertegenwoordiger'. En dus was het mijn taak te vinden wat 'iedereen' vond (lees wat hij vond).

Dat is wat mij betreft een volkomen foute opvatting over de politiek, ik ben een raadslid, geen stemkastje. Als je het programma van D66 Heemkerk leest, dan weet je waar ik voor sta. Je kunt altijd met mij en mijn fractiegenoten in gesprek, we zijn zeker gevoelig voor goede argumenten. Maar als raadsleden maken we, gelukkig, altijd onze eigen afweging.

De eigenwijze en vooruitstrevende dadendrang van D66 heeft het dus soms lastig in de behoudende Heemskerkse politiek. Maar daar staat tegenover dat we in mijn ogen wel de beste (en de leukste) fractie hebben. En met die fractie hebben we dan ook heel veel voor elkaar kunnen krijgen op onze eigenwijze wijze. Bovendien zit er in het college een D66 wethouder die niet bang is voor een beetje tegenstand.

Wat mij betreft is er dus nog genoeg te doen in de politiek, in Heemskerk en niet te vergeten in de IJmond. En dus wil ik graag nog vier jaar verder als raadslid. Dat zal ik blijven doen op de eigenwijze D66 manier in een eigenwijze D66 fractie. En dus kom ik iedereen graag tegen, op straat, in de raadszaal, bij een fractievergadering, op Twitter of op Facebook en ga ik altijd het gesprek aan. Maar er zal blijven gelden: ik ben raadslid, geen stemkastje.

25 juni 2017

Stad Rand Stad (2), over 'het dorp' Heemskerk

Sat, 03 Jun 2017 22:00:00 GMT

Op 14 mei jl. schreef ik op dit blog over 'het dorp' Heemskerk wat in mijn ogen een stad is. Dat onderwerp bleek nog niet helemaal klaar te zijn. Vandaar dat ik er nu verder over schrijf.

Dat de dorpsmentaliteit bij sommigen in Heemskerk diepzit bleek wel in de gemeenteraad. Daar lag een besluit voor om een onderzoek te doen naar de mogelijkheden en gevolgen van een fusie van de IJmond gemeenten. Dit onderzoek zou komen bij onderzoeken naar allerlei andere vormen van samenwerking die al zijn gedaan. Samen zouden deze onderzoeken dan een compleet beeld geven van de mogelijkheden. De volgende raad zou met al deze onderzoeken dan een afgewogen oordeel kunnen vormen en besluiten kunnen nemen.

De twee andere IJmond gemeenteraden (Velsen en Beverwijk) waren eerder al unaniem akkoord gegaan met het doen van een dergelijk onderzoek. Het besluit in Heemskerk was dus in meerdere opzichten belangrijk. In dit soort trajecten is het belangrijk dat je samen steeds je stappen (zeg maar stapjes) maakt. En het besluiten over een onderzoek zegt ook iets over elkaar 'gunnen', elkaar vertrouwen. Dat speelt door op alle niveaus.

Maar de partijen waar de dorpsmentaliteit diep zit willen geen onderzoek, willen geen informatie, ze willen gewoon niets. Als je met je vingers in je oren en je blik naar het verleden blijft stilstaan, dan zul je overvallen worden door de toekomst. Als fractie van D66 hebben wij vurig gepleit voor het doorgaan van het onderzoek. Bang zijn voor de toekomst zit niet in onze aard. Maar helaas heeft ons pleidooi het niet gehaald. Een meerderheid van de raad besliste dat onderzoek naar fusie niet gewenst is.

Dan ben je als raadslid (en D66'er) een democraat. Een genomen raadsbesluit is een genomen raadsbesluit. Zo zijn de regels en zo wordt het spel gespeeld. Maar gelukkig heeft de democratie nog een belangrijke spelregel: verkiezingen! En die zijn voor de gemeenteraad in maart 2018. Met D66 Heemskerk en de overige fracties van D66 IJmond zullen we keihard werken aan een klinkende verkiezingsoverwinning en werken aan de toekomst in de IJmond!

22 juni 2017

Cultuur in de IJmond, zelfs een solovoorstelling redt je niet in je eentje

Sun, 21 May 2017 22:00:00 GMT

Het gaat niet goed met de culturele instellingen in Nederland. De bezuinigingen op cultuur door Halbe Zijlstra in het kabinet Rutte I hebben hun tol geëist. Door algemene bezuinigingen is voor gemeenten de vrij beschikbare ruimte in de begroting gering. Daardoor is de subsidie aan culturele instellingen in alle gemeenten in Nederland onder druk komen te staan.

De culturele instellingen in de IJmond hebben het ook moeilijk. In Velsen staat het Witte Theater (weer) op het punt te verdwijnen, de Stadsschouwburg lijdt al jaren verlies. Het Kennemertheater in Beverwijk is al langer een zorgenkindje en in Heemskerk weet de Culturele Cirkel maar geen vaste plek voor zichzelf te vinden. Daarbij komt nog dat Openbare Bibliotheken het moeilijk hebben in hun zoektocht naar een nieuwe vorm. En de Kunstencentra en muziekscholen ook zichzelf opnieuw moeten uitvinden. De inwoner van de IJmond gemeente dreigt in een culturele woestijn terecht te komen.

Natuurlijk ligt de kort door de bocht 'oplossing' voor het grijpen: gewoon heel veel geld erbij. Maar dat gaat nogal een aanslag worden op het gemeente geld. Want ook scholen, zorg, wegen, groen, afval en alle andere gemeentelijke taken vechten om de laatste Eurocent. Bovendien is het de vraag of geld de oplossing is. De drie IJmond gemeenten zijn individueel eigenlijk te klein om een goede culturele infrastructuur overeind te houden. Een theater in Heemskerk of Beverwijk zal het altijd 'net niet' zijn. Te klein voor het culturele tafellaken de kosten te hoog om alleen te dragen.

Nu is er wel een bijkomend probleem, een culturele podiumvoorziening is voor elke gemeente een prachtig prestige object. Met een theater kun je voor de dag komen als gemeente, met een schouwburg stel je echt iets voor. En dus doet elke gemeente zijn best om de eigen podium voorziening met kunst en vliegwerk, plakband en vrijwilligers overeind te houden. Al gaat dat natuurlijk echt niet meer.

De IJmond heeft een zo'n 150.000 inwoners. Groot genoeg voor een prima culturele infrastructuur zou je zeggen. Maar dan moet elke gemeente wel echt over de eigen schaduw heen stappen. Vergeet het prestige van het 'eigen' theater, kijk hoe de voorziening in de IJmond er voor de inwoners uit zou kunnen zien. Maak één cultuurnota, maak één subsidiebeleid, maar belangrijker maak één gezamenlijke infrastructuur in de IJmond. Zorg dat de inwoners van de IJmond over prima culturele voorzieningen kunnen beschikken en niet alleen over 'eigen' prestige projecten per gemeente.

22 mei 2017

Stad Rand Stad

Sat, 13 May 2017 22:00:00 GMT

ussen het Heemskerkse deel van de woonwijk Broekpolder en de polder ernaast ligt de A9. Daar, over de weg, is een fietsbrug. De brug van de verstedelijkte Broekpolder naar het Hollands polderlandschap. De fietsers en wandelaars op de brug zullen de tekst misschien niet opmerken. Maar automobilisten op de snelweg zien het; ga je naar het noorden dan staat er “stad rand” naar het zuiden leest de automobilist “rand stad”.

De verstedelijking gaat in Nederland nog steeds door. Ook in Nederland willen mensen wonen in de buurt van werk, in de buurt van voorzieningen, in de buurt van vermaak en in de buurt van elkaar. Natuurlijk ontstaat er daar druk op de woningmarkt in de grote steden als Amsterdam en Rotterdam. Maar in het welvarende Nederland ontstaat ook druk op de buitenwijken en op de gemeenten aan de rand van stedelijke agglomeraties.

Heemskerk is bijna een archetypische gemeente om de verstedelijking en de gevolgen daarvan te kunnen zien. Tot in de tweede helft van de 20ste eeuw was Heemskerk een tuindersdorp. Later kwam ook het middenkader dat werkzaam was bij de Hoogovens er wonen. Typisch Noord-Hollands ook met de 'Volksfeesten' (kermis) aan het eind van de zomer.

Terwijl de rest van de IJmond in rap tempo verstedelijkte bleef het landelijke karakter van Heemskerk lang bestaan. Maar de steeds groeiende Nederlandse middenklasse had een steeds groeiende behoefte aan huizen met tuinen. En zo werd het kenmerk van Heemskerk, ruimte en groen, ook de magneet om nieuwe bewoners aan te trekken. Al werden de ruimte tussen Beverwijk en Heemskerk eind vorige eeuw al vol gebouwd. Met de bouw van een vinex-wijk als Broekpolder werd Heemskerk echt onderdeel van de stedelijke agglomeratie.

Toen ik in Heemskerk actief werd in de politiek viel mee één ding op; waar vaak een gemeente zich groter wil voordoen wordt in Heemskerk steeds met liefde en genegenheid gesproken over Het Dorp. De gemeente ligt aan een grote verkeersader (de A9), vlak bij het grootste vliegveld van Nederland, naast een groot industrieel bedrijventerrein (Tata), maar vooral, de gemeente maakt deel uit van de Metropool Regio Amsterdam. En toch zal de 'echte' Heemskerker blijven spreken over: het dorp.

Die 'echte' Heemskerker heeft ook moeite om afscheid te nemen van het dorpse karakter van de gemeente. De lokale boekhandel heeft een etalage vol met (foto)boeken over de geschiedenis van Heemskerk. De Historische Kring Heemskerk is één van de grotere verenigingen van het dorp. Op Facebook worden steeds maar weer foto's uit de oude doos geplaatst. Schoolklassen uit het verleden, het lokale brandweerkorps, het fanfarekorps steeds met de vraag “wie kent ze nog?” Moeiteloos komen de namen er onder. Er is altijd wel een Beentjes, Baltus of Van Tunen bij. En altijd iemand die daar bij schrijft 'toen was geluk heel gewoon', of 'konden we maar terug naar die tijd'.

Die vervlogen tijden hebben nog maar weinig te maken met het Heemskerk van nu. Moderne nieuwbouwwijken met bewoners van allerlei pluimage. Jongeren die niet meer in 'het dorp' blijven maar elders gaan studeren en wonen. De bruine kroegen die 'Grand Café' zijn geworden. Voorzieningen die al lang geen rekening meer houden met de gemeentegrens. Inwoners die in de ochtend naar hun werk vertrekken om pas 's avonds weer terug te komen.

De Hoogovens werden eerst Corus en toen Tata, het kasteel werd een Stay Okay. Maar ook de tuinderij producten gaan nu naar heel Europa. Dat geldt ook voor de Heemskerkers zelf, de vakantie gaat allang niet meer naar Bakkum maar naar de Balkan of Baltimore.

Het dorp is onderdeel van een regio geworden. De rand van de stad is opgeschoven. Heemskerk is onderdeel geworden van de randstad en dat wil zeggen dat de rand van Heemskerk nu de rand van een stad is.

14 mei 2017

Bron- of nascheiding, graag wat nuance in de discussie

Sun, 02 Apr 2017 22:00:00 GMT

Elke branche, ook de afvalbranche, kent heftige en principiële discussies. In de wereld van tablets en computers heb je Microsoft aanbidders en Apple haters (en omgekeerd). In de wereld van het afval is de grote discussie bron- of nascheiding. En zoals zo vaak met dit soort discussies begint het meer te lijken op een vete tussen believers en non-believers.

In de heftigheid van de discussie over bron- en nascheiding gaat nogal wat nuance verloren en, minstens zo belangrijk, de feiten worden nog wel eens uit het oog verloren. Zelf kijk ik graag wat meer genuanceerd naar de wereld van afval en grondstoffen. Ik denk dat er niet één zaligmakende oplossing is die in alle gevallen geldt. Natuurlijk denk ik ook dat het belangrijk is om te werken aan een circulaire economie, daarbij gaat het over duurzaam en efficiënt gebruik van grondstoffen, dat is iets anders dan een afval scheidingspercentage heilig verklaren.

Feiten
Zoals gezegd, in het heetst van de strijd verliezen de feiten het nogal eens van het beeld. Zo betogen twee hoogleraren economie (Gradus en Dijkgraaf), dat uit de periode van 1998 tot 2012 blijkt dat omgekeerd inzamelen (bronscheiding) nauwelijks effectief is. Die uitkomst is zeer voorspelbaar, pas in 2012 werd in Zwolle voor het eerst omgekeerd inzamelen ingevoerd, begrijpelijk dat in de periode daarvoor er geen resultaten waren.

De benchmark die de afvalbranche jaarlijks uitvoert laat over 2015 zien dat de gemeenten met Diftar wel degelijk betere afvalscheidingsresultaten behalen. Anderzijds wordt in de benchmark duidelijk dat in hoog stedelijke gebieden afvalscheiding aan de bron soms zeer moeilijk is te realiseren en dat andere oplossingen nodig zijn. Nascheiding kan zeer goed een aanvullende oplossing zijn.

Een nuance is ook dat techniek en nascheiding goed kan werken, maar dat het geen goede techniek is voor alle grondstoffen. Papier en GFT, nog steeds belangrijke en grote fracties in elk huishouden, kunnen niet worden nagescheiden. Voor deze twee grondstof fracties zijn dus aparte inzamelvoorzieningen nodig.

Verantwoordelijkheid
In een circulaire economie is het belangrijk dat iedereen zijn of haar verantwoordelijkheid neemt. Producenten, winkels, consumenten, overheid, allemaal hebben ze een essentiële rol in de kringloop van afval naar grondstoffen. Daarbij is ook preventie van belang. Het voorkomen van afval, door beter en slimmer te produceren en te verpakken is een aspect. Maar daar heeft ook de consument een rol, bewust gebruik van spullen, hoe ga je om met verpakking is essentieel. Ook voor afval geldt, voorkomen is beter dan genezen.

Een nadeel van technische oplossingen als nascheiding is dat er weinig preventieve werking van uit gaat, omdat de verantwoordelijkheid naar het eind van de cyclus wordt verplaatst. Gezamenlijke verantwoordelijkheid nemen is essentieel.

Nuance
De discussie over bron- en nascheiding zou geen vete moeten zijn. De feiten geven alle reden tot het formuleren van genuanceerde oplossingen. Dat kunnen bovendien geen ‘one size fits all’ oplossingen zijn. Want gemeenten zijn, gelukkig, heel verschillend qua bevolkingssamenstelling en qua bebouwing.

In de nuance liggen de oplossingen om samen naar circulair grondstoffen gebruik te komen.

3 april 2017

Boeven vangen?

Wed, 08 Jun 2011 22:00:00 GMT

Omdat het anno 2011 heel modern is om schandpalen op te richten, heeft de Vereniging Eigen Huis (VEH) bedacht dat ze daar aan mee gaan doen. De VEH gaat filmpjes van inbrekers op hun website zetten onder het motto Zet Inbrekers Te Kijk . Los van het feit dat schandpalen een middeleeuws middel zijn. Los van het feit dat oog-om-oog een archaïsche vergeldingsmethode is en los van alle bezwaren over privacy blijven er bij mij toch nog een paar vragen over.

Want ik vraag me af: of in alle gemeenten de WOZ vaststelling al vlekkeloos verloopt, of overal alle WOZ bezwaren netjes worden afgewerkt? Ik vraag me af of er geen gemeente meer is die de OZB opbrengst gebruikt om financiële gaten te dichten, of het Bouwbesluit overal correct wordt toegepast. Ik vraag me af of er niets meer is te doen aan het transparant maken van de hypotheekmarkt? Ik vraag me af of er niets gedaan moet worden aan de overdrachtsbelasting? Ik vraag me af of er niet heel nodig iets gedaan moet worden aan de woningmarkt in Nederland?

Maar vooral vraag ik me toch af of de Vereniging Eigen Huis het niet druk genoeg heeft met die vragen? Of ze niet de handen vol hebben als belangenbehartiger van woningbezitters? Het lijkt me namelijk veel beter als ze daar hun energie en aandacht aan geven in plaats van zich bezig te houden met filmpjes van inbrekers. Want ik vraag me niet af wat de reactie van de VEH zou zijn als de politie huizen gaat verkopen via de firma Opstelten Makelaardij.

9 juni 2011

Uiteindelijk staat KPN met een heel kort eindje in de hand

Sun, 15 May 2011 22:00:00 GMT

Het gebeurt niet zo vaak dat ik schuimbekkend achter mijn PC zit om een woest commentaar te schrijven. Toch was het afgelopen week bijna zover. Een van onze Telecom reuzen (KPN) blijkt namelijk via Deep Packet Inspection (DPI) het internet gedrag van haar abonnees bij te houden. Persoonlijk krijg ik zo langzamerhand een vreselijke hekel aan alles en iedereen die mijn privacy meent te kunnen misbruiken.

Helemaal als men na die privacy verkrachting met allerlei slappe verhalen komt; we hebben DPI wel gebruikt, maar niet naar de inhoud van de berichten gekeken. Dat doet mij een beetje denken aan die inbreker die tegen de rechter zegt: maar het dressoir was te zwaar dus dat hebben we niet meegenomen, nu moet u ons vrijspreken. Behoorlijk boos was ik tot ik bedacht dat de klant altijd koning is en uiteindelijk aan het langste eind trekt.

Door de escapades van KPN, maar ook door het beprijzen van mobiel dataverkeer zal de consument gaan uitwijken. Daar is een hele goede methode voor. Die methode heet WIFI. En geloof mij, steeds meer instellingen maar ook bedrijven zullen nu WIFI gratis gaan aanbieden. In het buitenland is dit al heel gebruikelijk. Er kunnen hele leuke businesscases achter zitten: Bij een eersteklas trein-abonnement altijd gratis WIFI op het station en in de trein. Bij besteding van 10,- in ons café een uur gratis WIFI verbinding. Maar ook gratis WIFI in scholen, bibliotheken en stadhuizen. Een zakenhotel kan niet meer zonder gratis draadloos internet.

Er zijn letterlijk tientallen mogelijkheden. Maar al die mogelijkheden hebben één ding gemeen: ze maken geen gebruik van (KPN) mobiel internet. De consument kan op deze manier op steeds meer plekken gratis internetten zonder zich bloot te stellen aan de grillen van KPN.

Maar, is dan de vraag, voor de gratis WIFI zul je moeten betalen met je e-mail adres en het accepteren van reclame, is dat geen inbreuk van privacy. Het antwoord is wat mij betreft simpel, als de aanbieder er netjes om vraagt, en als ik kan weigeren, is er wat mij betreft niets aan de hand. Het is juist dat gebrek aan respect voor de klant dat de KPN lelijk zal opbreken.

16 mei 2011

Minister Donner als directeur van een worstjesfabriek

Tue, 03 May 2011 22:00:00 GMT

Nog wel op de Dag van de Persvrijheid heeft minister Donner aangegeven dat hij de mogelijkheden om een beroep te doen op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) wil inperken. De belangrijkste beperking die hij wil aanbrengen is dat het proces van besluitvorming besloten moet blijven. Daar geeft de minister dan ook nog een aardig argument bij: U wilt ook niet weten hoe worstjes worden gemaakt.

De minister als worstenfabrikant. Of eigenlijk, de minister die lariekoek verkoopt. Los van de verplichting om ingrediënten op de verpakking van een worst te vermelden, heb je als consument ook nog de mogelijkheid om een ander worst te kopen. Worsten zijn er in vele soorten en maten, de overheid is er maar in één smaak. Dit geeft aan de maker van de overheids worst een heel andere verantwoordelijkheid. Het heet niet voor niets een Publieke taak.

Misschien nog belangrijker, Donner lijkt te denken dat journalisten (en door hen de burgers) werknemers zijn in de worstenfabriek waar hij directeur is; we hoeven niet te twijfelen aan zijn capaciteit om de worstenfabriek te leiden. De minister vergeet dat wij geen werknemers zijn, maar klanten, en misschien nog wel belangrijker, aandeelhouder. Je vraagt je af hoeveel verkiezingsnederlagen deze CDAer nog nodig heeft om het verschil te zien.

Overigens heeft minister Donner nog een argument om de WOB in te perken: Tientallen ambtenaren zijn zo soms bezig met het afhandelen van een Wob-verzoek en dat is geen efficiënte inzet van ambtenaren. Ook hier geeft de minister een fraai staaltje achteruit denken. Een veel betere optie is om als overheid maximale transparantie te betrachten. Vertel als overheid hoe, door wie en waarom een beslissing is genomen. Dit zal het vertrouwen tussen overheid en burger vergroten. Als niets geheim is hoeft ook niet om openbaarheid gezeurd te worden en kunnen de ambtenaren efficiënt worden ingezet voor hun eigenlijke taken.

4 mei 2011

De ongelukkige dood van een anarchist

Tue, 05 Apr 2011 22:00:00 GMT

(In Memoriam Paul van Dijk)
Het gaat zoals het gaat. Een aantal jaren trek je bijna dagelijks met elkaar op en net zo makkelijk zie je elkaar daarna niet meer. Paul van Dijk en ik trokken tijdens onze studie in Rotterdam heel veel met elkaar op. Samen aan de bar, samen achter de bar in de sociëteit. Samen in een commissie, samen op pad. Maar vooral toch samen bezig met toneel. Heel veel toneel.

Aan de ene kant waren we de archetypische student. Te dik, te dronken en te luidruchtig. Aan de andere kant wilden we cultuur en liefst met een grote C. Dus het studenten toneel was leuk, maar we wilden ook wat anders. Dat vonden we in Dario Fo: De ongelukkige dood van een anarchist. Een even politiek als hilarisch stuk. Althans we hadden het ooit op TV gezien en we wilden het gaan spelen. Omdat we het Italiaans niet machtig waren, zochten we een Engelse vertaling.

Paul vertaalde dat Engels weer naar Nederlands, en eens per week kwam ik bij hem langs om mee te lezen, puntjes op de i te zetten, hulp te bieden. Dat deden we onder het genot van drank en eten. Bij Albert Heijn haalden we altijd een pak Lasagne om zelf te maken. Veel en vet. Het gaf bodem aan de drank en voldoende energie om uren verder te discussiëren over Het Stuk en de rest van het leven. Met het stuk kwam het goed.

Onder de bezielende leiding van PiPa Producties (Piet en Paul) werden het memorabele voorstellingen. Lol en inhoud op een studententoneel, goed spel en een optimist (rookmachine). De jaren daarna maakten we nog meer moois. We dronken veel (Paul een reut met een ticje Tia, ik Wodka Jus), we waren anarchisten op onze eigen manier.

En ergens raakten we elkaar kwijt. In het gedrang van alle dag. Tot er vandaag een rouwkaart binnenkwam. De kaart had de omwegen van mijn leven nog eens voorzichtig over gedaan. Dus was ik te laat om de crematie nog te kunnen halen. Dat maakt de nagedachtenis niet minder. Vanavond eten we Lasagne.

6 april 2011

Liberaal dilemma

Thu, 24 Mar 2011 23:00:00 GMT

Soms slaat bij mij de twijfel toe. Bijvoorbeeld over het mooie woord: zelfregulering. Er zijn genoeg gelegenheden waar het opduikt. Meestal in de zin; de branche wil het probleem door zelfregulering aanpakken. Elk jaar komt het wel weer in de krant: jongeren onder de 16 kunnen nog steeds makkelijk aan alcohol komen. Of de Bank/Zorg/ Onderwijssector wil de beloningsstructuur door middel van zelfregulering maatschappelijk aanvaardbaar maken.

Zelfregulering is het woord dat om de hoek komt kijken als de publieke opinie een probleem al een tijdje op de korrel heeft en als de politiek zich opmaakt om op hoge toon een harde aanpak te eisen. Als liberaal ben ik erg voor zelfregulering. Er zijn immers al betuttelende regeltjes genoeg. Maar zo snel als je de voordelen van zelfregulering kunt benoemen, zo snel komen ook de nadelen om de hoek. Want hoe gaat het in de praktijk?

Er is een maatschappelijk probleem, bijvoorbeeld het verkrijgen van alcohol door kinderen onder de 16. Het publiek eist maatregelen, de politiek wil maatregelen, de minister dreigt met maatregelen en de supermarkt branche roept: zelfregulering! Er komt een convenant, fraaie posters in abris en een mooie slogan (ben je 15 en wil je het? wees dan geen Breezer slet!). En iedereen is even blij en tevreden. Na een tijdje evalueren we het geheel , en wat blijkt; er is nog niet veel veranderd, maar de branche gaat er extra hard aan trekken.

Dat gaat zo een tijdje door. Uiteindelijk heeft iedereen door dat de zelfregulering een fopspeen blijkt te zijn. Een bordkartonnen façade waarmee de belanghebbende club de vertragingstactiek wil verhullen. Want het lijkt er op of men de alcohol verkoop niet onder controle wil krijgen, of men de bonussen in de banksector niet wil reguleren, of de salarissen in de zorgsector niet maatschappelijk verantwoord mogen worden.

De publieke verontwaardiging loopt hoger op, de politiek wil echt bloed zien. Dus dankomen er draken van voorstellen (100% belasting op een bonus), die ook nog aangenomen worden. Uiteindelijk werkt het mislukken van zelfregulering natuurlijk als een boemerang want ondernemend Nederland is boos dat ze weer met onzinnige regels zitten opgescheept die ze zelf zouden kunnen voorkomen.

Na het geklaag komt dan een volgend maatschappelijk probleem in zicht dat we gewoon te lijf gaan met zelfregulering. Om er dan na verloop van tijd achter te komen dat ...

God zij met ons

Mon, 14 Mar 2011 23:00:00 GMT

Als hoop in bange liberale dagen maakt het VVD Kamerlid Jeanine Hennis op mij altijd een hele positieve indruk. Dat een liberaal een fundamentele discussie wil over de scheiding van kerk en staat kan ik alleen maar toejuichen. Dat daar dan weer een discussie over hoofddoekjes aan gekoppeld moet worden komt mij dan vreemd voor. Want zou het niet beter zijn om, in plaats van de splinter die hoofddoekje heet, te kijken naar de balk in het eigen oog van de staat?

Op de rand van het Nederlandse 2 Euro muntstuk staat : God zij met ons. Dit door de Nederlandse Staat uitgegeven betaalmiddel heeft dus een religieus opschrift. Nog aardiger is het als je bedenkt dat dit opschrift op de Euro is terechtgekomen door toedoen van de VVD minister Gerrit Zalm (op aandrang van de SGP). Ik hoor nooit VVDers over het stoppen met dit soort godsdienstige uitingen op een Rijksmunt.

Door het parlement goedgekeurde wetten moeten in Nederland door de Koning(in) worden ondertekend. Dat doet ze bij de gratie gods. Toen D66 in november 2010 een voorstel indiende om deze godsdienstige formulering bij de aankondiging van wetten weg te laten was onder andere de VVD daar tegen. Het is vreemd om anderen religieuze uitingen te verwijten, maar de religieuze uitingen van de Staat in stand te houden.

Voor de VVD is er een mooie gelegenheid om te laten zien dat het serieus is met de scheiding van kerk en staat. Dat kan namelijk bij de eerst komende Prinsjesdag. Ik ga er op voorhand van uit dat de Koningin onder verantwoordelijkheid van deze liberale premier niet een of andere rare zegen afroept of bede uitspreekt, maar dat ze ons allen een prettige nazomer wenst.

15 maart 2011

De Paus is katholiek

Wed, 09 Mar 2011 23:00:00 GMT

This is a subtitle for your new post

The body content of your post goes here. To edit this text, click on it and delete this default text and start typing your own or paste your own from a different source.

Over blijdschap, polarisatie en teleurstelling

Sun, 06 Mar 2011 23:00:00 GMT

De verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn weer geweest. De campagne jacks en -vlaggen kunnen weer in de kast. Als D66er kan ik alleen maar heel tevreden zijn. Alhoewel, als langdurig lid van D66 ben ik niet gewend om vier keer op rij te winnen, eerlijk gezegd was ik dan ook even op zoek naar de cameras van Banana Split. Er waren geen verborgen cameras, het was een glansrijke overwinning.

De afgelopen jaren heb ik ervaren dat ik na afloop van een campagne altijd wat moet afkicken. Het zwart-wit denken, het staccato taalgebruik, de oneliners het wij zijn geweldig jullie zijn niks moet altijd even slijten. Vooral ook omdat de afgelopen Staten campagne zo sterk gepolariseerd was. En eerlijk is eerlijk ik mag dan graag een robbertje meevechten. Terwijl iedereen dacht dat de polarisatie in de jaren 70 een stille dood was gestorven maakt de harde politieke tegenstelling nu een stevige come back. Ook de koude oorlog terminologie wordt weer uit de kast gehaald. Hullie van links en zullie van rechts.

Die tegenstelling tussen links en rechts is wel aardig en duidelijk, maar lang niet altijd productief. Ook de laatste verkiezingen hebben (weer) bewezen dat Nederland geen rechtse meerderheid kent (zoals het overigens ook geen linkse meerderheid heeft). Het was volgens mij dan ook logisch geweest als dit kabinet voor steun in de Eerste Kamer juist naar het midden had gekeken. GroenLinks en D66 hebben tenslotte in het Kunduz debat duidelijk gemaakt dat er met hen te praten valt. Op Financieel Economisch terrein liggen de programmas van bijvoorbeeld de VVD en D66 heel dicht bij elkaar.

Maar in plaats van het stabiliteit zoeken in het midden, koos Mark Rutte ervoor zijn liefde te verklaren aan de SGP. Daarmee bevestigend wat de laatste tijd al duidelijk werd, de VVD kiest voor een conservatieve en niet voor een liberale koers (en Rutte deed dat ook nog eens in onvervalste Henk en Ingrid retoriek). Dit wordt nog eens extra duidelijk door het VVD geschuif over de koopzondagen en de abortuswet. Minstens zo wonderlijk is dat het CDA meegaat in de ruk naar rechts. Het lijkt er wel haast op of deze traditionele middenpartij vrijwillig een vleugel afhakt.

Ik kan niet ontkennen dat het conservatief worden van de VVD een teleurstelling is. Het voelt als afscheid van een liberale vriend. Er is echter wel een groot voordeel aan de polarisatie: in het midden komt een riante ruimte vrij voor een vijfde D66 verkiezingsoverwinning op rij!

7 maart 2011

citius, altius, fortius

Tue, 15 Feb 2011 23:00:00 GMT

De politicoloog die de Nederlandse de verzuiling in kaart bracht (A. Lijphart) beschreef dat, ten tijde van de verzuiling, Nederlandse politici geen Olympische sporters waren. In een verzuilde samenleving met een meerpartijen systeem waren politici vooral evenwichtskunstenaars. Steeds moesten politieke leiders de balans bewaren tussen politieke afstand en politieke toenadering. Immers de opposant van heden kon de coalitiepartner van morgen zijn. Lijphart omschrijft het als pragmatische verdraagzaamheid.

De zuilen zijn inmiddels al lang uit het politieke landschap verdwenen. Dat brengt met zich mee dat politici ook op zoek zijn gegaan naar nieuwe omgangsvormen. Van pragmatische verdraagzaamheid is geen sprake meer. Het is nu meer en meer met de botte bijl. Dat gaat van PVVers die aan een politieke vorm van gilles de la tourette lijken te lijden (bij elk onderwerp roep je pislink, het is knettergek en er moet keihard ingegrepen worden). Maar zelfs de SGP denkt tegenwoordig in oneliners.

Voor de ruwere omgangsvormen zijn wel wat redenen te bedenken. Allereerst natuurlijk de toegenomen mediadichtheid. Elke krant, elke zender elke website moet gevuld en verkocht, dus opvallende teksten en stevige koppen, dat is wat we willen. Daarnaast is er sprake van een grotere verkiezingsdichtheid. De verkiezingen voor het Europees Parlement hebben inmiddels ook hun stevige campagne. Bovendien zitten de kabinetten de laatste 10 jaar wat minder stevig in het zadel, waardoor vaker verkiezingen nodig zijn. En bij een verkiezingscampagne is pragmatische verdraagzaamheid nou niet een kernbegrip.

Al dat verbale geweld, al die keiharde uitspraken hebben natuurlijk één groot nadeel, elke potentiële samenwerking wordt in de kiem gesmoord. Hoe maak je een coalitie van partijen die elkaar steeds voor rotte vis uitmaken? Hoe maak je nog een elegant compromis als je toezeggingen eerst keihard en spijkerhard waren? België is wat dat betreft een voorbeeld van uit de hand gelopen politieke strijd die lijdt tot onbestuurbaarheid

Olympische sporters hebben als taak om sneller te gaan, hoger te springen en harder te slaan, zij moeten immers één keer in de vier jaar op het hoogste schavot komen. Nederlandse politici moeten juist gedurende die vier jaar samen een land regeren. Anders dan sport is politiek dus wat mij betreft een oefening in matiging en redelijkheid. En met het woord redelijk kun wat mij betreft je prima verkiezingsslogans bedenken.

16 februari 2011

Ich bin ein Berliner

Tue, 10 Aug 2010 22:00:00 GMT

Hoe moet je omgaan met idioterie is de vraag die de laatste twee weken bij me bovenkomt. Kijkend en lezend over een kabinetsformatie die bizarre vormen begint aan te nemen. Wat moet je vinden van twee partijen die zich vrijwillig laten gijzelen door één man. En als die man ze dan publiekelijk vernederd zeggen ze lekker, morgen gaan we weer verder met geheime onderhandelingen.

Na veel heen en weer denken heb ik voor mijzelf besloten dat zelfs in het meest extreme geval ieder volk de regering krijgt die het verdient. Dus laat het maar gebeuren. Laten alle VVD en CDA stemmers maar zien in wat voor onzin we terechtkomen. Laat alle PVV stemmers maar zien dat er geen makkelijke oplossingen zijn voor complexe problemen.

Merkwaardig is het wel dat het ministerie van Maxime Verhagen (!) zich al aan het voorbereiden is op een regering met PVV gedoogsteun. Naar het schijnt krijgen alle diplomatieke posten instructies hoe om te gaan met vragen over Geert Wilders en de PVV. Ik neem aan dat daar zinnen in staan als: de Nederlandse politie is vooralsnog alleen aan het oefenen om te schieten op knieschijven. En ik neem aan dat onze diplomaten ook een exemplaar van Animal Farm krijgen om te kunnen begrijpen dat alle vrijheden gelijk zijn maar sommige vrijheden meer gelijk zijn dan andere. En dat het op basis van die regel helemaal niet vreemd is om absolute vrijheid van meningsuiting voor jezelf op te eisen maar ondertussen boeken, kledingstukken en geloof te willen verbieden.

Het is jammer dat wij als burgers niet zon handige gebruiksaanwijzing krijgen over hoe om te gaan met vragen over Geert Wilders. Om mijzelf voor te bereiden heb ik al wel even opgezocht wat gedogen in het Engels is; to tolerate (proef die worden maar eens in je mond. Wat voor smaak geeft dat?). Zelf ga ik binnenkort (ook) naar Amerika. Omdat de meeste Amerikanen het verschil toch niet weten heb ik besloten maar te zeggen dat ik Duitser ben als de vragen mij te moeilijk worden. Als ze vragen waar ik dan precies vandaan kom zal ik John F. Kennedy citeren: ich bin ein Berliner.

11 augustus 2010

Waarom is de kiezer boos

Mon, 19 Jul 2010 22:00:00 GMT

De moderne Nederlandse democratie is een toonbeeld van helderheid. Er is scheiding van machten, er is scheiding van kerk en staat, er is een volksvertegenwoordiging en er zijn keurig geregelde verkiezingen. En er is en blijft één groot twistpunt (niet alleen in Nederland, maar overal en altijd al) namelijk wat is wel en wat is niet het domein van de overheid en politiek. Juist dat eeuwige twistpunt zorgt ook al eeuwig voor boze kiezers.

Want als niet duidelijk is wat je van elkaar mag verwachten ligt de teleurstelling natuurlijk al snel op de loer. Nadeel is dat politici er alles aan doen om de onduidelijkheid te laten bestaan. Met veel bombarie een minister ter verantwoording roepen over het sluiten van een pillenfabriek, ook al gaat de minister niet over het sluiten van fabrieken. Ontelbaar het aantal raadsleden dat roept dat ze het ziekenhuis in gemeente X open zullen houden, al gaat de gemeenteraad daar helemaal niet over. Als de fabriek dan toch dicht gaat, als het ziekenhuis dan toch gaar verdwijnen is de kiezer terecht boos. Want er zijn verwachtingen gewekt, er lijken beloftes gebroken.

De kiezer doet er natuurlijk zelf ook veel aan om teleurgesteld te raken. Want de opdracht van de kiezer is een vreemde paradox: de politiek mag zich nergens mee bemoeien maar ze moet wel alles regelen. Ga maar na, wetten moeten keihard gehandhaafd worden, maar ik mag zelf wel te hard rijden. Het openbaar vervoer zou gratis moeten zijn en om de 5 minuten moet een trein vertrekken maar ik wil geen cent belasting betalen. Ook voor de kiezer is het moeilijk om eigenbelang en algemeen belang op een zorgvuldige wijze af te wegen.

Volgens mij gaat de boze kiezer over de onduidelijkheid op de scheidslijn tussen publiek en privaat. Waar loopt de grens tussen eigenbelang en algemeen belang. Een onderwerp waar al duizenden (politiek) filosofen hun mening over hebben gegeven. In het verleden gebeurde dat in chique boeken en sociëteiten, nu treffen we de discussie op TV en Internet. De toon is niet altijd de mijne maar discussie en meningsverschil is het kenmerk van een gezonde, sterke democratie.

27 juli 2010

Weet niet/ geen mening

Wed, 14 Jul 2010 22:00:00 GMT

Dirty Harry zei het al in de film The Dead Pool: Opinions are like assholes. Everybody has one. En het is natuurlijk een waarheid als een koe, iedereen heeft elke seconde van de dag een mening. Het is een bijna niet te onderdrukken neiging, je ziet of hoort iets en plop daar is ook De Mening. Maar met die meningen komen ook de problemen.

Het eerste probleem is dat weinig mensen nog het verschil weten tussen meningen en feiten. Neem bijvoorbeeld de deskundigen in een televisie programma. Wat mij betreft is een deskundige iemand in een doktersjas die met zon uitschuif pen aanwijst welke spieren er in een bovenbeen zitten. Dat zijn keiharde feiten. Het wordt al dubieus als zon dokter zonder de patiënt ooit gezien te hebben gaat vertellen hoelang de genezing van Arjen Robben gaat duren . Maar het gaat pas echt fout als deze witte jas, omdat hij nu toch een microfoon onder zijn neus heeft, even gaat vertellen hoe volgens hem het Nederlands elftal moet gaan voetballen. Dat is een mening die nog 16 miljoen andere deskundigen prima kunnen verwoorden.

Want daarmee komen we op het volgende probleem. Het feit dat iedereen een mening heeft is niet zo erg. Het feit dat iedereen te pas en te onpas zijn mening moet spuien, dat is wat mij betreft wel een probleem. Kijk maar eens op de website van De Telegraaf en zie hoe bij elk bericht honderden mensen schuimbekkend hun mening geven over van alles en nog wat. Kennis over het onderwerp is niet belangrijk. Het is niet interessant dat je niet eens het verschil weet tussen een minister en een Tweede Kamerlid, als je maar luidkeels weet te schreeuwen dat het graaiende zakkenvullers zijn die daar alleen maar voor zichzelf zitten.

Trouwens als je toch je mening aan het geven bent is het ook niet belangrijk dat je vroeger tijdens de lessen Nederlands niet altijd even goed hebt opgelet. Het voordeel daarvan is dat het ons weer pareltjes oplevert als: dat het belaggelijk is dat hullie buitenlanders noch niet eens goet kenne spelle. Dat geeft wat mij betreft dan weer aan hoe serieus we elke mening moeten nemen.

Blijft natuurlijk de vraag wat ik doe met mijn eigen mening. Meestal niet zo heel veel eigenlijk. Nou ja, af en toe een stukje schrijven over het feit dat ik er zon hekel aan heb dat iedereen te pas en te onpas zijn mening geeft.

15 juli 2010

Zakenkabinet

Mon, 28 Jun 2010 22:00:00 GMT

Je kunt er bijna de klok op gelijk zetten. Na elke tweede kamer verkiezing wordt geroepen dat de uitslag het vormen van een coalitie heel moeilijk maakt en dat we daarom maar in de richting van een zakenkabinet moeten gaan denken. Het is net alsof we na het hoogtepunt van de democratie (verkiezingen) onszelf willen kastijden. Iets in de trant van en stemmen kunne we ook al niet goed .

Niemand weet precies wat het is, een zakenkabinet, want we hebben nog nooit zoiets gehad. Maar volgens de overlevering zou het een verzameling dames en heren zijn die makkelijk en doelgericht besluiten kunnen nemen. Dat is mooi, maar het wezenskenmerk van parlementaire democratie in Nederland is dat de meerderheid een besluit neemt zonder de minderheid definitief van zich te vervreemden. Ofwel in gewoon Nederlands: een compromis.

De bedoeling van compromissen is niet dat ze mooi zijn maar dat ze functioneel zijn. Vergelijk het met het Nederlands elftal tijdens het WK2010. Het spel is niet sprankelend, maar je wint er wel je wedstrijden mee. Democratie heeft de confrontatie van de meningen en uiteindelijk het compromis nodig om tot besluitvorming te komen.

In een parlementair kabinet is er compromis vorming tussen de coalitiepartners. Uiteindelijk weten bewindslieden zich hierdoor gesteund door kabinet en regeringsfracties. In een zakenkabinet kunnen ministers wel besluiten nemen, maar vervolgens moeten ze maar afwachten of er een meerderheid in de tweede kamer is te vinden voor hun plannen. Wat is bedoeld als een daadkrachtig bestuurder zal nogal eens een bokser met een bloedneus blijken te zijn.

Kortom, al zal het best even doorbijten zijn, de democratie in Nederland is uiteindelijk gebaat bij een parlementair kabinet. Persoonlijk vind ik paars nog steeds een mooie kleur.

29 juni 2010

Over journalisten en vuilnismannen

Mon, 17 May 2010 22:00:00 GMT

De afgelopen weken heeft de journalistiek zich in Nederland weer aardig in de kijker weten te spelen. Of het nou om aftredende vreemdgaande staatssecretarissen ging of dat negen jarige jongens ongewild werden geïnterviewd de journalistiek en dus Nederland was er mee bezig. Ondertussen deden de vuilnismannen van zich spreken door in sommige steden hun werk vooral niet te doen. En om het nog ingewikkelder te maken gingen de journalisten van een (roddel) blad zich als vuilnismannen gedragen.

Het grappige is dat de discussies over het doen en laten van de journalisten werden voorzien van een ethisch sausje. Discussies waarbij de journalistiek zich in een bijzonder positie manoeuvreerden. Aan hen was immers de taak voorbehouden om de grenzen van kennis en macht te bewaken. Democratie kan volgens de media slechts bestaan bij hun gratie en hun gratie alleen. En zo zijn ze niet alleen boodschapper, maar ook beoordelaar.

Voor de vuilnismannen zou de vergelijkbare situatie er nogal vreemd uitzien. Stelt u zich eens voor, een aanbellende vuilnisman die zegt dat uw oude bankstel echt niet meer kan; en dat de bank dus maar meegaat met het grofvuil. Tenslotte wie kan er beter oordelen of iets afval is dan een vuilnisman.

De reactie van de journalistiek op deze commotie is natuurlijk ook weer heel apart. Vooral veel intern debatteren en confereren en maar eens diep gaan nadenken over een code die er niet zal komen. Nee, dan de reactie van de vuilnismannen op het eind van de staking: zo nu mogen we eindelijk weer buiten spelen en de rommel opruimen.

Blijft over dat geval van de journalisten die in het vuilnis zaten te rommelen. Gelukkig gaf één van de redacteuren toe dat het beroep van vuilnisman niets voor hem was. Dat was dan weer een fraai staaltje introspectie.

18 mei 2010